28 Şubat 2016

Etik konular: Yazarlık hakkı (2)

Yazarlık hakkı yazı dizime devam ediyorum. İlki burada

Bir akademik olarak benim görüşüm bir araştırmaya araştırmacı olarak dahil olan herkesin yazarlık hakkı vardır. Sadece (araştırmanın tabiatına göre değişmekle birlikte) veri toplamak / deney / gözlem yapmak yazarlık hakkı doğurmayabilir. Ancak bu veri toplayan / deney / gözlem yapan kişilerin (öğrenci, asistan vs.) yazarlık hakkını ortadan kaldırmayabilir. (yani senin görevlerinden birisi hoca kardeş, astlarını korumak, kollamak, iyi örnek olmak)

Kişisel olarak araştırmalarıma yardım eden eden akademik arkadaşlarıma, öğrencilerime / asistanlarıma baştan yazarlık haklarının olduğunu söylerim. Bence verileri analiz eden kişiler yazarlık haklarından vazgeçmedikleri sürece bilimsel çıktıların yazarları olabilirler. 

Bu konuyu senaryolar üzerinden anlatmaya devam edeceğim. Dediğim gibi bildiklerimi ve yorumlarımı katarak yazacağım. Bana katılmak zorunda değil kimsecikler.


İlk iki senaryo bir önceki yazıda. O yüzden (3) ile başlıyorum.

3) Bir araştırmanın her bir şeyciğini ben hazırladım. Araştırma soruları, hipotezler, desen vs. her şey bana ait. Öğrencilerimden / asistanlarımdan veri toplamalarını, deney yapmalarını vs. istedim. Öğrenci / asistanın yazar olması şart mı? Oysa her şeyi ben yaptım, neden yazar olsunlar? 
El-cevap: Öğrenciniz / asistanız ile aranızda bir güç ilişkisi ve tecrübe farkı var. Hiç bir öğrenci / asistan böyle bir durumda ne hakları olduğunu bilmez. Mentör / hoca / araştırmacı olarak bu konuya hakim olan sizsiniz. Bu nedenle baştan size yardım eden kişilere, onlardan ne beklediğinizi ve karşılığında ne(ler) vereceğinizi açıklamalısınız. Öğrenci / asistan bütün bunları kabul ederse araştırmaya dahil olmalıdır. Sadece veri toplayarak yazarlık hakkı doğmayabilir. Ama bence analiz, rapor, tartışma vs. sürecine dahil olduysa yazarlık hakkı doğabilir.

4) Öğrenci / asistan bir araştırmanın her bir şeyciğini yaptı: Literatür taraması, araştırma soruları, hipotezler, veri toplama, analiz, makale yazımı vs. Hepsini kendisi / kendileri yaptı. Ama ben olmasam, ben onu / onları yetiştirmesem hayatta böyle bir şey yapamaz(lar)dı. Ben yazarım de mi?
El-cevap: Kişisel olarak sadece yuuuh diyorum. Onu / onları yetiştirmek senin işinin parçası. Senden tabiki etkilenecekler ve muhtemelen sen olmasan böyle bir çalışma gerçekleşemezdi. Ancak bu senaryoda sen bir mentör / hoca vs olarak yazar olamazsın. 

devam edecek...