AKADEMİK DÜNYA "aman çok akademik"

08 Temmuz 2014

Maliyet hesapları. Gelir de gider mi?


Ön yazılar - okuyalım sorun ne anlayalım:

Bir bölüm 3 öğretim üyesi sorunsalı

3 öğretim üyesi maliyeti ne ola ki?

Madem "vakıf" üniversitesi değilsiniz, bu işi para kazanmak için yapıyorsunuz. O zaman liberal, kapitalist hesaplarımızı yapalım (malum fifty-fifty // yarı-yarıya paylaşmamız lazım). Elektrik-su amortisman payları vs. kantinden yemekhaneden gelsin. (kişi başı neredeyse ev kirası gibi aldığınız yurtları falan saymıyorum). Ben diyorum ki 3 öğretim üyesi ile yükseköğretim yapılmaz, onu açıkladım, hatta dedim ki 10, 20, 30 tane olması lazım. Amma attın hoca, hiç olur mu derseniz, bal gibi de olur, hem Türkiye'de 1 numaraya oynarsın hem de bir müddet sonra gerçekten bilinen bir üniversite olursun.


Gelelim hesaplarımıza.


Uzun uzun hesaplar yaptım ama en basit şekliyle anlatmaya çalışacağım. Kontenjanınız 10 ve sadece 5 kişi tam para ödüyormuş gibi bir hesap:

Öğrenci sayısı (kontenjan)10
Öğrenim ücreti30000
Ortalama 1 öğrencinin ödediği ücret (ortalama herkes %50 indirimli)15000
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık var)50
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık yok)40
Bölüm kasasına giren para (yıllık)750000750bin
Bölüm kasasına giren para (yıllık)600000600bin



Şimdi 1 yardımcı doçentin hesabına yatan aylık 4500 lira net maaşın olduğunu düşünelim, yani vergi, SGK falan 7000 lira. Bu durumda:

AylıkYıllık
3 Yrd.Doç7000252000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam282000
"GELİRE ORANI"Yüzde37.6
"GELİRE ORANI"Yüzde47
(bütün yazıda 2. gelire oranı İngilizce hazırlık olmayan bölüm için. Hesaplar normal ve tam zamanlı çalışan için)

Şimdi bölümün sadece 3 profesör ve 1 asistandan oluştuğunu düşünelim. Profesör net maaşı 6500 (vergi, SSK dahil 10000):
Aylık Yıllık
3 Prof.10000360000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam390000
"GELİRE ORANI"Yüzde52
"GELİRE ORANI"Yüzde65


Bu durumda herkes memnun herhalde :) Bölüm kontenjanı 5 tam paralı öğrenci alıyor. Yarı-yarıya "kırışıyoruz." Bina mı yaparsın, kitap mı alırsın ne yaparsın bilmiyorum. Hiç birisini yapmıyorsun ya, neyse. Ha bak beğenmiyorsan açma bölümü. Ne de olsa kapitalistiz, para kazanacağız, değil mi?


Şimdi peki ne yapıyorsun mesela kontenjanı 40 kişi olan bir bölümde, yani 20 kişinin tam para verdiği bölümde:

Öğrenci sayısı40
Öğrenim ücreti30000
Ortalama 1 öğrencinin ödediği ücret (ortalama herkes %50 indirimli)15000
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık var)200
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık yok)160
Bölüm kasasına giren para (yıllık)3000000
Bölüm kasasına giren para (yıllık)2400000


Sadece 3 yardımcı doçent ve 1 asistan çalıştırıyorsun, öğrenim ücretinin yaklaşık %10'unu veriyorsun.
AylıkYıllık
3 Yrd.Doç7000252000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam282000
"GELİRE ORANI"Yüzde9.4
"GELİRE ORANI"Yüzde11.75



Hadi abartalım 3 profesör ve 1 asistan çalıştırıyor ol. O zaman da %15.
AylıkYıllık
3 Prof.10000360000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam390000
"GELİRE ORANI"Yüzde13
"GELİRE ORANI"Yüzde16.25



Peki mesela 100 kişi kontenjanı olan (ve dolan) bir psikoloji bölümünde ne oluyor?
Öğrenci sayısı100
Öğrenim ücreti30000
Ortalama 1 öğrencinin ödediği ücret (ortalama herkes %50 indirimli)15000
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık var)500
Toplam öğrenci sayısı (hazırlık yok)400
Bölüm kasasına giren para (yıllık)75000007milyon500bin
Bölüm kasasına giren para (yıllık)60000006milyon



Genelde 3 yardımcı doçent ve 1 asistan çalıştırıyorsun, öğrenim ücretinin yaklaşık %4'ünü veriyorsun.
AylıkYıllık
3 Yrd.Doç7000252000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam282000
"GELİRE ORANI"Yüzde3.76
"GELİRE ORANI"Yüzde4.7



Hadi 3 profesör ve 1 asistan çalıştırdın, o zaman %6'sını veriyorsun:
AylıkYıllık
3 Prof.10000360000
1 Araş.Gör.250030000
Toplam390000
"GELİRE ORANI"Yüzde5.2
"GELİRE ORANI"Yüzde6.5



Eee olmadı. Ben diyorum ki 10, 20, 30 hocayla ancak olur. Bunun öğretim durumunu bir bölüm 3 öğretim üyesi sorunsalı yazımda açıkladım, zaten yetmiyor, sen de biliyorsun, en ucuz iş gücü olan saatlik işçi (part-time hoca) ile halletmeye çalışıyorsun. 10, 20, 30 hoca olur mu? Peki o zaman kaldırır mı gelir-gider hesabı?


Haydi hesaplayalım.


Cevap 1: Sadece 5 paralı öğrenciyle olmaz. O bölümü açmayacaksın. Kapitalistsin niye açıyorsun ki!?


Peki 20 paralı öğrenciyle olur mu?


Cevap 2: Olur.


14 (ondört) yardımcı doçent ve 7 (yedi) araştırma görevlisi ile olur. Bak, fifty-fifty:

AylıkYıllık
14 yrd.doç.70001176000
7 araş.gör2500210000
Toplam1386000
"GELİRE ORANI"Yüzde46.2
"GELİRE ORANI"Yüzde57.75



İstersen biraz daha az hoca olsun ama maaşları en yüksek seviyeden verirsin, %25 zamla: 5600 TL
Maaş %25 fazlaAylıkYıllık
10 yrd.doç.87501050000
5 araş.gör3125187500
Toplam1237500
"GELİRE ORANI"Yüzde41.25
"GELİRE ORANI"Yüzde51.5625



veya 8 profesör ve profesör başına 1 araştırma görevlisi yani 8 tane:
AylıkYıllık
8 prof10000960000
8 araş.gör2500240000
Toplam1200000
"GELİRE ORANI"Yüzde40
"GELİRE ORANI"Yüzde50


Akıllıca olanı profesör, doçent ve yardımcı doçenti orantılı dağıtmak olur. O zaman 11 tane öğretim üyen olur.


Yok benim kontenjanım 40 değil, 100 olsun diyorsun.


Cevap 3: O zaman da tabiki olur.


İstersen 30 yardımcı doçent, 16 araştırma görevlisi alırsın. Bak hala fifty-fifty hesaplar:

AylıkYıllık
Yardımcı doçent sayısı3070002520000
Araştırma görevlisi sayısı162500480000
Toplam3000000
"GELİRE ORANI" Yüzde40
"GELİRE ORANI" Yüzde50



İstersen 20 profesör ve profesör başına 1 araştırma görevlisi yani 20 tane:
AylıkYıllık
Profesör sayısı20 prof100002400000
Araştırma görevlisi sayısı20 araş.gör2500600000
Toplam3000000
"GELİRE ORANI" Yüzde40
"GELİRE ORANI" Yüzde50



Yok ben rekabet edeceğim, hocaya daha çok maaş vereceğim diyorsan: Yrd.Doç 5600 TL, Profesör 8125 TL. O zaman ya 24 yardımcı doçent 12 araştırma görevlisi:
Maaş %25 fazlaAylıkYıllık
Yardımcı doçent sayısı24 87502520000
Araştırma görevlisi sayısı12 3125450000
Toplam2970000
"GELİRE ORANI"Yüzde39.6
"GELİRE ORANI"Yüzde49.5



veya 16 profesör 16 araştırma görevlisi:
Maaş %25 fazlaAylıkYıllık
Profesör sayısı16125002400000
Araştırma görevlisi sayısı16 3125600000
Toplam3000000
"GELİRE ORANI"Yüzde40
"GELİRE ORANI"Yüzde50



Fifty-fifty, öğretim üyesi sayısı yrd.doç, doç. ve prof. eşit dağıttığında ve %25 zamlı olduğu durumda bile 20 öğretim üyesi 15 araştırma görevlisi eder.


Bu durumda çatır çatır araştırma da yayın da yaparlar. Hayatında saygın veritabanlarında, atıyorum, 5 makalesi olmayan emekli profesörlerle olmaz o iş. Baştan söyleyeyim. Ama iyi bir kadro kurarsan, ki o potansiyel var, o zaman her anlamda 5 senede Türkiye'nin en iyi 3 bölümünden birisi olur, belki de 1.si.


10 sene sonra da dünyada hakikaten bir yerlere gelmiş olursun.