23 Nisan 2014

Bir bölüm 3 öğretim üyesi sorunsalı

Bu yazıda, kabaca, bir bölümün ihtiyacının neden 3 öğretim üyesi olamayacağını belirtmeye çalışacağım.

Arkaplan için bakılabilecek yazılar:


Araştırma üniversitesi


Üniver-üniver-üniversitelerimiz (1), (2) ve (3

Türkiye'de bir öğretim üyesinin ders yükü nedir acaba?


Üniversitelerimizin dünya üniversitesi olması sevdasından ve dünyada Türkiye'nin akademik yerinin 3. lig orta sıralar olduğundan daha önce bahsetmiştim. Günümüzde YÖK'ün iyileştirilmiş şartlarıyla her hangi bir üniversite bir bölüm kurmak isterse o bölümden doktoralı (ya da o bölümle bir şekilde alakalandırılabilecek bir bölümden doktoralı, yrd.doç, doç, prof atanabilecek) 3 öğretim üyesi yeterli oluyor. Daha bir kaç sene öncesine kadar yoldan geçen birisiyle kurabiliyordunuz bölümü :) Bu kadarını bile istemiyorlardı. Kurduktan sonra Allah kerim.


YÖK öğretim üyesi ders yükü olarak dönem başı (minimum) 10 saat belirlemiş. Daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi iyi bir araştırma üniversitesi olmak istiyorsanız bunun maksimum 6 saat olması gerekir. Nedenlerini başka bir yazıya bırakacağım. 'Öğretim üyesi gerektiğinde 20 saat-30 saat ders verir' diyenler bundan sonrasını okumasa da olur. Arz ederim :)


Öğretim üyesi kabaca 3 çeşit iş yapar: 


1- Ders hazırlama, öğretme ve değerlendirme; 
2- Araştırma, geliştirme, yayın; 
3- İdari görevler. 

Bunların ağırlıkları "dünya üniversitesi" olmayan bir üniversitede sırasıyla %40, %40 ve %20 denebilir. İlk bakışta haftada 40 saat çalışma süresi olan bir işçinin (aka öğretim üyesi) 16 saat ders, 16 saat araştırma ve 8 saat idari görev yapması anlamına gelmez. Çünkü bu işin doğası herhangi bir işteki 'mesai doldurmaya' benzemez. Beyin işyeri dışında çalışmayı durdurmaz çünkü.

Hesaplamalara geçmeden önce belirtmek zorundayım:



  1.  %40 ya da 16 saat bilfiil ders anlatmak değildir.
  2. %40 ya da 16 saat bilfiil araştırma yapmak değildir. Yani google'daki 'search'ten bahsetmiyorum, 'research'ten bahsediyorum :)
  3. %20 ya da 8 saat idari görev bölüm sekreterliği ya da ayak işleri (reklamcılık vs.) demek değildir. 


Kısmen 1.si hariç bunların neler olduğunu başka yazılara saklıyorum. (Yaz yaz bitmiyor :))


Gelelim 3 öğretim üyesi sorunsalına. Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji Bölümü lisans programını göz önüne alalım. Aşağıdaki Tablo bize 240 ECTS/AKTS krediye denk gelen ve her öğrencinin kesin aldığı 'common core' dersleri hariç bölümle ilişkilendirilebilecek ders sayılarını ve 2 dönemlik saatlerini veriyor.


Tablo 1.

Zorunlu(Bölüm) seçmeliSeçmeli(Dönemlik) ToplamTOPLAM
1. sene20012
2. sene24248
3. sene235510
4. sene118510
Toplam771514.5 DERS29 DERS
25 saat21 saat46 saat46 SAAT92 SAAT

Tablo 2 ise toplam ders sayısını ve saatlerini hem 2 dönemlik hem ortalama tek dönemli veriyor:

Tablo 2.

Zorunlu+Bölüm seçmeliDiğer seçmeliZorunlu+Bölüm seçmeli+Diğer seçmeli
Toplam 14 ders15 ders29 ders
Dönem başı7 ders7.5 ders14 ders
Haftalık saat232346



Şimdi bu 2 tabloyu gözönüne alarak kaba hesaplar yapalım. Bu hesapta proje, bitirme tezi/ödevi hariç olsun ve seçmeli dersler minimum sayıda açılmış olsun. Yani bir dönemde programda 2 seçmeli ders gözüküyorsa 2 tane açılsın (zorunlu-seçmeli gibi, 'başka yok elimizde kalmadı, olsa dükkan senin' :). 

Tablo 3.
(Proje, Bitirme tezi/ödevi hariç ve Seçmeli dersler minimum sayıda açıldığında)
Tek Psikoloji Lisans Programı Her ders tek section (sınıf)
Haftalık1 öğr.üyesi 6-7 saat1 öğr. üyesi 9-10 saat1 öğr.üyesi 12 saat
Gerekli öğr.üyesi sayısıZorunlu+Bölüm seçmeli432
Zorunlu+Bölüm seçmeli+Diğer seçmeli864


Tablo 4.
(Proje, Bitirme tezi/ödevi hariç ve Seçmeli dersler minimum sayıda açıldığında)
Tek Psikoloji Lisans Programı Her ders iki section (sınıf)
Haftalık1 öğr.üyesi 6-7 saat1 öğr. üyesi 9-10 saat1 öğr.üyesi 12 saat
Gerekli öğr.üyesi sayısıZorunlu+Bölüm seçmeli864
Zorunlu+Bölüm seçmeli+Diğer seçmeli16128

Tablo 5.
(Proje, Bitirme tezi/ödevi hariç ve Seçmeli dersler minimum sayıda açıldığında)
İki Psikoloji Lisans Programı (Türkçe+İngilizce gibi)Her ders tek section (sınıf)
Haftalık1 öğr.üyesi 6-7 saat1 öğr. üyesi 9-10 saat1 öğr.üyesi 12 saat
Gerekli öğr.üyesi sayısıZorunlu+Bölüm seçmeli864
Zorunlu+Bölüm seçmeli+Diğer seçmeli16128

Tablo 6.
(Proje, Bitirme tezi/ödevi hariç ve Seçmeli dersler minimum sayıda açıldığında)
İki Psikoloji Lisans Programı (Türkçe+İngilizce gibi)Her ders iki section (sınıf)
Haftalık1 öğr.üyesi 6-7 saat1 öğr. üyesi 9-10 saat1 öğr.üyesi 12 saat
Gerekli öğr.üyesi sayısıZorunlu+Bölüm seçmeli16128
Zorunlu+Bölüm seçmeli+Diğer seçmeli322416

Her durumda tek bir yükseklisans programı açıldığında bu sayılara en az 2 eklenmeli. Ama öğretim üyesi ders saat yükü değişmemeli (zaten dünya üniversitelerinde değişmez :)).

Özet olarak söylemek gerekirse tam zamanlı gerekli minimum 3 öğretim üyesinin yetebileceği tek durum bir öğretim üyesinin minimum 12 saat ders verdiği, her bir dersin tek sınıfının olduğu (4 farklı ders) sadece zorunlu ve zorunlu-seçmeli derslerin açılabildiği tek programlı bir psikoloji bölümüdür. Biri bölüm başkanı, biri yardımcı, biri de sekreter olur. Araştırma / akademik yayın falan beklemek hayaldir.

Bir dünya üniversitesi olur mu: yaw he he...

---

Karşılaştırma amacıyla not



  • Harvard psikolojinin öğretim üyesi sayısı 29. Tek bir lisans programı var. 4 doktora programı var. (Tablo 3 ve 4 gibi ama 1 öğr. üyesi ders yükü 3-6 SAAT)


  • Purdue psikolojinin öğretim üyesi sayısı 48. Tek bir lisans programı var. 6 doktora programı (ayrıca 2 uzmanlık daha) var. (Tablo 3 ve 4 gibi ama 1 öğr. üyesi ders yükü 3-6 SAAT*)

*saati büyük yazdım, lafı başka bir tarafından anlayıp ders zannedenler olur, neme lazım.

Türkiye'yi merak edenler şu bağlantıya bakabilirler.